Prawdziwie letnia, słoneczna pogoda towarzyszyła uczestnikom wydarzeń, jakie odbywały się w miniony weekend w Olkuszu i pod zamkiem Rabsztyn podczas Juromanii – Święta Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nie tylko piękne stroje sarmackie, zbrojni husarze na koniach i grzmiące armaty, ale także szereg atrakcji towarzyszących sprawiły, że zamek przeżywał prawdziwe oblężenie mieszkańców i turystów.
– Jako Gmina Olkusz uczestniczymy w Juromanii od samego początku. Ciekawe i różnorodne wydarzenia dorocznego Święta Jury Krakowsko-Częstochowskiej dają uczestnikom okazję do świetnej zabawy, ale też w ciekawy sposób przybliżają nasze atrakcje turystyczne. Jestem przekonany, że bogaty program i piękna, letnia pogoda sprawiły, że wszyscy, którzy brali udział w licznych wydarzeniach, wyjechali od nas pełni wrażeń. Serdecznie dziękuję wszystkim organizatorom i partnerom za trud włożony w przygotowanie tak atrakcyjnej imprezy. – mówi burmistrz Roman Piaśnik.
Sobota – Olkusz, miasto gwarków
Sobotnie wydarzenia skoncentrowały się w Centrum Kultury MOK przy ulicy Szpitalnej. Chętni mogli oglądać przez cały dzień filmy dokumentalne poświęcone olkuskim twórcom. Dużym zainteresowaniem najmłodszych cieszyły się bezpłatne warsztaty dla dzieci pt. „Filmujemy Historię – Biblioteczne Warsztaty z Jurą w tle” przygotowane przez Powiatową i Miejską Bibliotekę Publiczną w Olkuszu. Na stoisku były konkursy, quizy i zabawy nie tylko dla najmłodszych. Praktyczny charakter miały warsztaty „Ożywiamy przeszłość”, czyli prezentacja archiwalnych filmów i fotografii z Olkusza zrekonstruowanych cyfrowo z wykorzystaniem narzędzi AI oraz spotkanie z ich twórcą, czyli Krzysztofem Bonieckim z portalu olkuszanin.pl. Piękna słoneczna pogoda sprawiła, że sporo osób wzięło udział w trzech bezpłatnych spacerach historycznych z przewodnikiem. Turyści i mieszkańcy mieli okazję poznać Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich, pójść na spacer śladami murów miejskich Olkusza, a także poznać górnicze zabytki kościoła św. Andrzeja w Olkuszu. Chętni mogli także zwiedzać ekspozycję Podziemny Olkusz z przewodnikiem oraz bezpłatnie odwiedzić Kolekcję Minerałów i Skamieniałości. Pełen atrakcji dzień zakończył plenerowy koncert poezji śpiewanej „Jak obłoki” w wykonaniu podopiecznych Ogniska Muzycznego „DodiArt”, jaki odbył się w ogrodzie Dworku Machnickich. Sponsorem koncertu była Fundacja ZGH Bolesław w Bukownie. W nawiązaniu do tytułu koncertu rozpoczął się on piosenką „Świat w obłokach” z repertuaru Marka Grechuty. Potem młode wokalistki, przy akompaniamencie Doroty Stachowicz Mączki (gitara) oraz Michała Mączki (altówka), wykonały kilkanaście utworów z Krainy Łagodności. Na plenerowej scenie wystąpiły: Wiktoria Trólka, Michalina Zalewska, Zuzanna Swędzioł, Tosia i Maria Mittmann, Maria Przybylska, Maja Mączka, Aleksandra Radko, Lena Dudek oraz Dorota Stachowicz Mączka.
Niedziela – Rabsztyn po sarmacku
Wystrzałem z armaty oficjalnego rozpoczęcia imprezy dokonał wiceburmistrz Dariusz Murawski. – Dzisiaj atrakcji na pewno nie zabraknie. Życzę wszystkim Państwu udanej zabawy! – mówił wiceburmistrz Dariusz Murawski, przypominając, że sam zamek, jak również infrastruktura wokół warowni, ciągle się rozwijają. Widzów i rekonstruktorów powitali przedstawiciele organizatorów i partnerów wydarzenia, w tym między innymi Michał Mączka, dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury w Olkuszu, Jacek Bujas, dyrektor Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, czy Jacek Sypień – prezes Stowarzyszenia „Zamek Rabsztyn” – głównego organizatora Juromanii w Olkuszu i Rabsztynie. Po części oficjalnej, prezentacji Podolskiego Regimentu Odprzodowego i Małopolskiej Chorągwi Husarskiej oraz innych grup rekonstrukcyjnych biorących udział w historycznej zabawie dokonał Alfred Pyko, prezes Podolskiego Regimentu Odprzodowego z Krakowa. Poza krakowskimi rekonstruktorami uczestnicy mogli podziwiać między innymi Watahę Rycerską z Tarnowa, Chorągiew Husarską zamku Dobczyce, Bielava klan herbu Szeliga, Bombardierów z Krakowa i Zagończykową Kompaniję a Cracovia. Prawie pięćdziesięciu rekonstruktorów ubranych w piękne, sarmackie stroje oraz pokazy w wykonaniu dziewięciu jeźdźców sprawiły, że przez jeden dzień życie pod zamkiem Rabsztyn wyglądało tak, jak przed wiekami.
Licznie zgromadzonej publiczności prawdopodobnie najbardziej podobał się pokaz Małopolskiej Chorągwi Husarskiej, której członkowie zaprezentowali gonitwę do pierścienia oraz widowiskowe ścinanie w galopie. Publiczność nagradzała brawami celne cięcia szablą rozpoławiające główki kapusty, czy jabłka. Poza husarią, swoje umiejętności jeździeckie prezentowały także piękne amazonki. Z kolei dla dzieci wielką atrakcją było możliwość wejścia na konia i wykonania pamiątkowego zdjęcia z husarzem. Bardzo podobały się pokazy artylerii i broni czarnoprochowej, jak również prezentacja zwyczajów i strojów sarmackich oraz pokazy walki na szable. Dużą atrakcją dla dzieci były pojedynki na plastikowe szable, a także pokaz ptaków sokolniczych. Ciekawym akcentem było podpisanie „Aktu Unii Rabsztyńskiej”, czyli porozumienia o współpracy pomiędzy Podolskim Regimentem Odprzodowym i Watahą Rycerską z Tarnowa. Tego dnia każdy chętny mógł wejść do sarmackiego obozu pod zamkiem i podziwiać prezentowaną broń i wyposażenie polskiej szlachty.
Wielką furorę zrobiły dwa pokazy mody filmowej w wykonaniu wolontariuszy – uczniów olkuskiego Zespołu Szkół Nr 1, przygotowane i komentowane przez rekonstruktorkę Annę Musialską. Uczniowie wcielili się w filmowe postacie z Potopu, popularnego Janosika, a także filmu „Królowa Bona”. Poza tym wszyscy chętni mogli bezpłatnie skorzystać z możliwości przymierzania strojów historycznych. Prawdziwe tłumy podziwiały trzy rekonstrukcje historyczne, jakie odbywały się pod zamkiem. Ciekawostką były dwie „Scenki z Trylogii”, czyli inscenizacje historyczne nawiązujące do dzieł Henryka Sienkiewicza. Można było zobaczyć walkę Wołodyjowskiego z Bohunem z komentarzem z „Pana Wołodyjowskiego”, czy scenkę „Górnicy olkuscy pod Jasną Górą” nawiązującą do autentycznych wydarzeń z Potopu. Pełen atrakcji dzień zakończył „Najazd Szwedów na Rabsztyn”, czyli inscenizacja ataku wojsk szwedzkich na zamek Rabsztyn podczas Potopu. Ale na widzów czekała jeszcze dodatkowa atrakcja, czyli prezentacja balonu „Małopolska” na terenie pod zamkiem. Chętni mogli wsiąść do kosza balonu i dowiedzieć się wielu ciekawostek o lotach balonem. Prezentacja balonu była możliwa dzięki współpracy z Małopolską Organizacją Turystyczną.
Juromania to nie tylko rekonstrukcje historyczne. Dużym zainteresowaniem cieszyły się stoiska rozstawione pod zamkiem. W Mobilnym Punkcie Informacji Turystycznej, czyli stoisku promocyjnym Miasta i Gminy Olkusz, można było nie tylko otrzymać bezpłatne ulotki, foldery i mapy, ale także wziąć udział w quizie z drobnymi upominkami. Na stoisku stowarzyszeń „Zamek Rabsztyn” i „Wszyscy dla wszystkich” dzieciaki mogły pomalować odlewy gipsowe, wykonać sobie samodzielnie przypinany znaczek i wspólnie malować kartonowe modele zamków. Było też stoisko Speleoklubu Olkusz, gdzie chętni mogli przejść po moście linowym rozpiętym pomiędzy drzewami. Na stoisku Speleoklubu był także prezentowany sprzęt wspinaczkowy. Były również stoiska Hufca ZHP Olkusz oraz Urzędu Statycznego w Krakowie, oddział w Chrzanowie, a w zamku stoisko prowadzone przez Podziemny Olkusz, gdzie dzieci mogły malować gipsowe odlewy gwarka i trojaka. Z kolei na parkingu leśnym przy drodze 783 było stoisko edukacyjne Nadleśnictwa Olkusz, gdzie chętni mogli wziąć udział w grze terenowej „Poznajemy tajemnice rezerwatu Pazurek”.
Przeszło 200 osób wzięło udział w aktywnościach sportowych przygotowanych przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Olkuszu we współpracy z partnerami, czyli stowarzyszeniami Promedis nordic walking oraz Olkusz Biega. Korzystając z pięknej pogody wiele osób wyruszyło na trasę Rodzinnego Rajdu Rowerowego „Zamek Rabsztyn”, a także wzięło udział w marszu nordic walking oraz biegu rekreacyjnym. Aby zachęcić do aktywności fizycznej osoby w każdym wieku, przygotowano drobne upominki dla najstarszego uczestnika i uczestniczki. Warto dodać, że najstarszy uczestnik rajdu rowerowego miał 82 lata! Jednym z prowadzących marsz nordic walking był Marek Pilch, Ambasador Sportu oraz Zdrowego i Aktywnego Stylu Życia „Głosu Seniora”, który wręczył najstarszym uczestnikom marszu puchary ufundowane przez stowarzyszenie MANKO. Pod Chatą Kocjana była strefa aktywności prowadzona przez członków stowarzyszeń Promedis oraz Olkusz Biega, gdzie chętni mogli wziąć udział w grach i zabawach sportowych.
Organizatorem wydarzenia Juromania – Święto Jury Krakowsko-Częstochowskiej Olkusz, Rabsztyn 2025 było Stowarzyszenie „Zamek Rabsztyn”, które w tym roku obchodzi jubileusz 25-lecia działalności.
Współorganizatorzy: Gmina Olkusz, Miejski Ośrodek Kultury w Olkuszu, Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Olkuszu, Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Olkuszu.
Partnerzy: parafia św. Andrzeja, Zamek Rabsztyn, Podziemny Olkusz, Nadleśnictwo Olkusz, Punkt Informacji Turystycznej w Olkuszu, Hufiec ZHP Olkusz, Speleoklub Olkusz, stowarzyszenie Wszyscy dla Wszystkich, Podolski Regiment Odprzodowy i Małopolska Chorągiew Husarska, Projektant i rekonstruktor Anna Musialska, Promedis, Olkusz Biega, Kopalnia Wiedzy o Cynku, Plinth, Park Linowy „Srebrny Gaj”, Ognisko muzyczne DodiArt., Stowarzyszenie MANKO, Urząd Statystyczny w Krakowie, Zespół Szkół Nr 1 w Olkuszu.
Patronat medialny: Przegląd Olkuski, Gazeta Olkuska, Olkuszanin.pl, Głos Seniora
Projekt realizowany przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego i Śląskiego.
