{"id":2908,"date":"2023-06-16T14:27:57","date_gmt":"2023-06-16T12:27:57","guid":{"rendered":"https:\/\/nowa.umig.olkusz.pl\/?page_id=2908"},"modified":"2023-06-16T15:59:41","modified_gmt":"2023-06-16T13:59:41","slug":"historia-olkusza","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/","title":{"rendered":"Historia Olkusza"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"2908\" class=\"elementor elementor-2908\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4c8204f e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"4c8204f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-363f992 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"363f992\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Historia Olkusza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-294a6af e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"294a6af\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-147fd51 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"147fd51\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0e7ce69 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0e7ce69\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Od Staro\u017cytno\u015bci do \u015aredniowiecza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b1e5ca5 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"b1e5ca5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-87458c0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"87458c0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Wiele wskazuje na to, \u017ce Olkusz mo\u017ce si\u0119 szczyci\u0107 wielokulturow\u0105 i wielonarodow\u0105 histori\u0105, pocz\u0105tki kt\u00f3rej si\u0119gaj\u0105&#8230; staro\u017cytno\u015bci. Genealogi\u0119 pierwszej nazwy &#8211; <b>Elkusz <\/b>naj\u0142atwiej, pono\u0107, obja\u015bni\u0107 na gruncie j\u0119zyka &#8230; fenickiego. &#8222;El&#8221; znaczy w nim pan, B\u00f3g, &#8222;Kusz&#8221; natomiast to &#8211; ku\u0107, kraja\u0107. Elkusz mog\u0142oby wi\u0119c znaczy\u0107 &#8211; pan, kt\u00f3ry kuje lub miejsce kucia. Fenicjanie, w te odleg\u0142e od ich ojczyzny strony, mogli przyw\u0119drowa\u0107 w poszukiwaniu skarb\u00f3w, kt\u00f3rymi okaza\u0142y si\u0119 pok\u0142ady rud o\u0142owiu zawieraj\u0105ce sporo srebra. Ich eksploatacja by\u0107 mo\u017ce da\u0142a pocz\u0105tek historii tutejszego g\u00f3rnictwa i hutnictwa kruszcowego.<\/p><p>\u015aladem potwierdzaj\u0105cym zasadno\u015b\u0107 takiego przypuszczenia by\u0107 mo\u017ce jest zapis odnaleziony w komentarzu do Biblii, dokonany przez rabina Rashiego w XI wieku. \u00d3w \u017cydowski uczony z francuskiego miasta Troyes, napisa\u0142:<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a86f21b elementor-blockquote--skin-border elementor-widget elementor-widget-blockquote\" data-id=\"a86f21b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"blockquote.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<blockquote class=\"elementor-blockquote\">\n\t\t\t<p class=\"elementor-blockquote__content\">\n\t\t\t\t\"<b>HAELQOSI <\/b>- jest to miasto w pa\u0144stwie Polonia, kt\u00f3re nale\u017cy do ziemi Izraela, cho\u0107 le\u017cy poza granicami ziemi Izraela. l wiedz, \u017ce s\u0105 tam rudy z\u0142ota, srebra i \u017ce w pobli\u017cu niego znajduje si\u0119 s\u00f3l, poniewa\u017c Morze Solne (Martwe) dochodzi do tego miejsca\".\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-q-footer\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<cite class=\"elementor-blockquote__author\">rabin Rashig<\/cite>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/blockquote>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-685d55d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"685d55d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>W 1184 roku, jak potwierdzono to w zachowanych dokumentach historycznych, w dzisiejszej osadzie Stary Olkusz (do po\u0142owy XIII w. &#8211; miejscu pierwotnej lokalizacji miasta) istnia\u0142o ju\u017c probostwo olkuskie. Pierwsz\u0105 historyczn\u0105 wzmiank\u0119 o miejscowo\u015bci znaleziono w zobowi\u0105zaniu Boles\u0142awa Wstydliwego &#8211; ksi\u0119cia sandomierskiego i krakowskiego, kt\u00f3ry w 1257 roku, przenosz\u0105c klasztor klarysek z Zawichostu do Ska\u0142y, obieca\u0142 wyp\u0142aca\u0107 na jego utrzymanie dwie grzywny z\u0142ota rocznie z dochod\u00f3w za olkuski o\u0142\u00f3w.<\/p><p>Najstarsze, z odnalezionych w archiwach potwierdze\u0144 posiadania przez Olkusz praw miejskich pochodzi jednak dopiero z 1299 roku kiedy to &#8222;Henricus, civis de Ilkusz&#8221; ( Henrykowi mieszczaninowi z Ilkusza) pozwolono za\u0142o\u017cy\u0107 wie\u015b Zimnod\u00f3\u0142. T\u0119 dat\u0119 przyj\u0119to za pierwszy zapis o mie\u015bcie i z tego wzgl\u0119du w 1999 roku hucznie \u015bwi\u0119towano Siedemsetlecie Miasta Olkusza. Miasto tworzy\u0142o czworobok, od czas\u00f3w kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego, otoczony kamiennymi murami obronnymi wyposa\u017conymi w 15 baszt. Do \u015brodka mo\u017cna by\u0142o wjecha\u0107 bramami &#8211; S\u0142awkowsk\u0105, Krakowsk\u0105 i Wolbromsk\u0105 zwan\u0105 te\u017c Miechowsk\u0105 lub furtami: Parczewsk\u0105, Farn\u0105 lub \u017buradzk\u0105.<\/p><p>Pod koniec XIV wieku na rynku wzniesiony zosta\u0142 (nieistniej\u0105cy dzi\u015b) ratusz, siedziba w\u0142adz miejskich. W sk\u0142adzie patrycjatu dominowali obywatele pochodzenia niemieckiego.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8de0c5a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"8de0c5a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e89d0ea e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"e89d0ea\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3ba060b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3ba060b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Historyczne zawieruchy<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-031fcda elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"031fcda\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-94b70b5 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"94b70b5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Olkuscy mieszczanie tego okresu zajmowali wysokie stanowiska w administracji kr\u00f3lewskiej i s\u0105downiczej, nie brak by\u0142o w\u015br\u00f3d nich luminarzy nauki. Z tego\u017c g\u00f3rniczego miasta pochodzi\u0142a liczna grupa Jan\u00f3w, kt\u00f3rzy profesorowali w XV-wiecznej Akademii Krakowskiej. W\u015br\u00f3d nich byli wybitni teologowie, lekarze, autorzy podr\u0119cznik\u00f3w medycznych. Marcin Bylica, wyk\u0142ada\u0142 na uniwersytetach w Padwie, Bolonii i w Budzie. By\u0142 autorem tablic astronomicznych. Inny przedstawiciel tego rodu, to tak\u017ce astronom- Stanis\u0142aw Bylica. Marcin Biem pracowa\u0142 nad reform\u0105 kalendarza. S\u0142awniejszym od nich polskim astronomem by\u0142 tylko Miko\u0142aj Kopernik.<\/p><p>Rabunkowa eksploatacja g\u00f3rnicza, kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe &#8211; po\u017cary i wylewy rzeki Baby, ale tak\u017ce zarazy i dzia\u0142ania wojenne okres\u00f3w potopu szwedzkiego, a p\u00f3\u017aniej wojny p\u00f3\u0142nocnej doprowadzi\u0142y do upadku \u015bwietno\u015bci ekonomicznej Srebrnego Grodu jaki nast\u0105pi\u0142 u schy\u0142ku XVII wieku. W zalanych wod\u0105 kopalniach zaprzestano eksploatacji kruszcu.<\/p><p>Powr\u00f3t do g\u00f3rniczych tradycji nast\u0105pi\u0142 dopiero w okresie rozbior\u00f3w. Ju\u017c pod zaborem rosyjskim w 1814 roku, z inicjatywy Stanis\u0142awa Staszica uruchomiono\u00a0<strong>kopalni\u0119 &#8221; J\u00f3zef &#8222;<\/strong>, w kt\u00f3rej rozpocz\u0119to eksploatacj\u0119 galmanu &#8211; rudy cynku. Kondycja miasta uleg\u0142a poprawie. Sta\u0142o si\u0119 ono siedzib\u0105 w\u0142adz powiatu. Wybudowane zostaj\u0105 nowe gmachy starostwa, magistratu i szpitala. Zarazem Olkusz straci\u0142 bezpowrotnie wiele zabytk\u00f3w. Rozebrane zosta\u0142y mury miejskie, klasztor Augustian\u00f3w z ko\u015bcio\u0142em i ratusz w rynku.<\/p><p>Olkuszanie dzielnie walczyli w powstaniach listopadowym i styczniowym. W 1863 roku na ziemi olkuskiej stoczono przesz\u0142o 30 bitew i potyczek z wojskami rosyjskimi. Walczyli tu tej miary \u017co\u0142nierze, co Apolinary Kurowski, Marian Langiewicz, Francois Rochebrun i J\u00f3zef Miniewski. W bitwie pod Krzykawk\u0105 zgin\u0105\u0142 W\u0142och, towarzysz broni Garibaldiego p\u0142k Francesco Nullo, kt\u00f3rego zw\u0142oki spocz\u0119\u0142y na olkuskim cmentarzu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-51d9600 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"51d9600\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3801394 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"3801394\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-66650c1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"66650c1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Srebrne Miasto<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7c3a8e4 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"7c3a8e4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7e4e68d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7e4e68d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Intensywny rozw\u00f3j miasta, czerpi\u0105cego korzy\u015bci z eksploatacji i przerobu rud o\u0142owiu, ale tak\u017ce z korzystnego dla rozwoju handlu po\u0142o\u017cenia przy trakcie \u0142\u0105cz\u0105cym Wroc\u0142aw z Krakowem dostarczy\u0142 tak\u017ce \u015brodk\u00f3w na takie inwestycje jak rozbudowa ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem \u015bw. Andrzeja Aposto\u0142a do dzisiejszych okaza\u0142ych rozmiar\u00f3w, czy erygowanie (niestety, ju\u017c nie istniej\u0105cego) klasztoru Augustian\u00f3w, przy kt\u00f3rym wzniesiono ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny.<\/p><p>Zamo\u017cno\u015b\u0107 tutejszych mieszczan wyra\u017cana ilo\u015bci\u0105 murowanych dom\u00f3w istniej\u0105cych w mie\u015bcie, w tym okresie mocno przewy\u017csza\u0142a stan posiadania mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa. Rang\u0119 grodu nad Bab\u0105 doceniono w 1356 roku wyborem do S\u0105du Sze\u015bciu Miast &#8211; og\u00f3lnopolskiej instancji odwo\u0142awczej prawa niemieckiego. Nie przez przypadek te\u017c, w 1363 roku krakowscy starostowie mieli zaszczyt wita\u0107 w Olkuszu cesarza Karola IV, jad\u0105cego do Krakowa na sw\u00f3j \u015blub z El\u017cbieta, wnuczk\u0105 Kazimierza Wielkiego.<\/p><p>Zbudowanie, w XV i XVI wieku, sztolni odwadniaj\u0105cych umo\u017cliwi\u0142o olkuskim gwarkom dost\u0119p do niedost\u0119pnych wcze\u015bniej pok\u0142ad\u00f3w srebrono\u015bnych rud o\u0142owiu. Post\u0119py w realizacji tego przedsi\u0119wzi\u0119cia in\u017cynierskiego dogl\u0105da\u0142 w 1547 roku, kr\u00f3l Zygmunt August. \u0141\u0105czna d\u0142ugo\u015b\u0107 podziemnych korytarzy przekroczy\u0142a 30 km. Za cen\u0119 jednego kilometra takiego chodnika mo\u017cna by\u0142o wtedy zbudowa\u0107 15 kamienic w rynku miasta.\u00a0<\/p><p>W okresie najwi\u0119kszej \u015bwietno\u015bci w Olkuszu czynnych by\u0142o 300 kopal\u0144 rud o\u0142owiu. Wok\u00f3\u0142 nich rozwin\u0119\u0142y si\u0119 huty wytapiaj\u0105ce z nich srebro. Da\u0142o to pow\u00f3d do uruchomienia tu w 1579 roku jedynej w tym czasie kr\u00f3lewskiej mennicy, bij\u0105cej monety tak wysokiej jako\u015bci, \u017ce dobr\u0105 s\u0142aw\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 jeszcze d\u0142ugo po jej zamkni\u0119ciu w 20 lat p\u00f3\u017aniej. Najs\u0142ynniejszymi monetami bitymi w Olkuszu by\u0142y trojaki.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-564feb4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"564feb4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-454dbb7 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"454dbb7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-56aa9ee elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"56aa9ee\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Olkusz w XIX wieku<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-875d8f2 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"875d8f2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-670eaf6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"670eaf6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Powstania i carskie represje nie zahamowa\u0142y rozwoju przemys\u0142u w mie\u015bcie. Zintensyfikowa\u0142o go przeprowadzenie w latach 1883-85 przez Olkusz lwanogrodzko-D\u0105browskiej linii kolejowej. W kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej &#8211; w 1907 roku Peter Westen za\u0142o\u017cy\u0142 Fabryk\u0119 Naczy\u0144 Blaszanych.<\/p><p>Wielu olkuszan wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w I wojnie \u015bwiatowej, wielu zaci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 do Legion\u00f3w, gdzie istnia\u0142 nawet oddzia\u0142 Strzelc\u00f3w Olkuskich. Z Olkusza pochodzi\u0142 np. naczelny lekarz legion\u00f3w gen. Stefan Buchowiecki. Sami olkuszanie potrafili przygotowa\u0107 si\u0119 do niepodleg\u0142o\u015bci. Utworzyli w Olkuszu Komitet Ratunkowy Polski, kt\u00f3ry m.in. za\u0142o\u017cy\u0142 w 1916 r. liceum m\u0119skie, organizowa\u0142 r\u00f3\u017cnorakie kursy, walczy\u0142 z analfabetyzmem, szerzy\u0142 na wsi zasady higieny itd.<\/p><p>Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci liczba mieszka\u0144c\u00f3w Olkusza w ci\u0105gu niespe\u0142na 20 lat prawie podwoi\u0142a si\u0119. Zbudowano m.in. now\u0105 szko\u0142\u0119, elektrowni\u0119 i kanalizacj\u0119. Wa\u017cn\u0105 inicjatyw\u0105 by\u0142o stworzenie przez w\u0142adze Olkusza uzdrowiska w Bukownie.<\/p><p>W okresie II wojny \u015bwiatowej, po zaj\u0119ciu Polski, Niemcy w\u0142\u0105czyli miasto do III Rzeszy (granica z Generaln\u0105 Guberni\u0105 przebiega\u0142a przez pobliski Rabsztyn). W dniu 16 lipca 1940 r. hitlerowcy rozstrzelali w Olkuszu dwudziestu Polak\u00f3w. Ofiarami egzekucji byli wi\u0119\u017aniowie polityczni przywiezieni z Mys\u0142owic i Sosnowca oraz pi\u0119ciu olkuszan. 31 lipca 1940 roku, w dniu nazwanym potem Krwaw\u0105 \u015arod\u0105, Niemcy przez ca\u0142y dzie\u0144 torturowali setki mieszka\u0144c\u00f3w miasta na olkuskich placach. II wojna \u015bwiatowa przynios\u0142a tak\u017ce kres wielowiekowej bytno\u015bci \u017byd\u00f3w w Olkuszu. W czerwcu i lipcu 1942 r. niemal wszystkich wywieziono do obozu koncentracyjnego w O\u015bwi\u0119cimiu i zg\u0142adzono.<br \/>W okresie powojennym nast\u0105pi\u0142 rozw\u00f3j miasta generowany inwestycjami przemys\u0142owymi zar\u00f3wno w mie\u015bcie jak i w pobliskim G\u00f3rno\u015bl\u0105skim Okr\u0119gu Przemys\u0142owym. Unowocze\u015bniana, pa\u0144stwowa olkuska &#8222;Emalia&#8221; znalaz\u0142a si\u0119 w czo\u0142\u00f3wce krajowych producent\u00f3w naczy\u0144 emaliowanych, wanien i zlewozmywak\u00f3w. Zelektryfikowano lini\u0119 kolejow\u0105. Wybudowano od podstaw kopalni\u0119 rud metali nie\u017celaznych &#8222;Olkusz&#8221;. Przez miasto przeprowadzona zosta\u0142a szerokotorowa linia kolejowa \u0142\u0105cz\u0105ca S\u0142awk\u00f3w, Olkusz, Hrubiesz\u00f3w, Moskw\u0119 i Magnitogorsk. Zbudowana zosta\u0142a by zaopatrywa\u0107 Hut\u0119 Katowice w rud\u0119 \u017celaza. Rozwojowi przemys\u0142u towarzyszy\u0142 szybki przyrost liczby mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Z 12 tys. przed wojn\u0105, z czasem przekroczy\u0142a 40 tysi\u0119cy. Rozwin\u0119\u0142o si\u0119 budownictwo mieszkaniowe. Olkusz otoczy\u0142y osiedla blok\u00f3w. Wybudowane zosta\u0142y Miejski Dom Kultury, szpital, hotel miejski, hala sportowo- widowiskowa, miasto po\u0142\u0105czono dwupasmow\u0105 tras\u0105 ze \u015al\u0105skiem.<\/p><p>Przej\u0119cie zarz\u0105dzania sprawami gminy przez samorz\u0105d lokalny, zapocz\u0105tkowane w 1990 roku pierwszymi wyborami do Rady Miasta da\u0142o efekty &#8211; Olkusz zyska\u0142 na wygl\u0105dzie, remontuje si\u0119 ulice, ko\u0144czy si\u0119 kanalizowanie miasta, jego ulice s\u0105 lepiej o\u015bwietlone. W 1999 roku po kolejnej reformie administracyjnej Srebrny Gr\u00f3d ponownie sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 w\u0142adz powiatowych, tym razem w granicach nowego wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskiego.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b1e335f e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b1e335f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6262365 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"6262365\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1279\" height=\"642\" src=\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-2921\" alt=\"Olkusz.XVII w.Piotr Nogie\u0107\" srcset=\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec.png.webp 1279w, https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec-300x151.png.webp 300w, https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec-1024x514.png.webp 1024w, https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec-768x386.png.webp 768w\" sizes=\"(max-width: 1279px) 100vw, 1279px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia Olkusza Od Staro\u017cytno\u015bci do \u015aredniowiecza Wiele wskazuje na to, \u017ce Olkusz mo\u017ce si\u0119 szczyci\u0107 wielokulturow\u0105 i wielonarodow\u0105 histori\u0105, pocz\u0105tki kt\u00f3rej si\u0119gaj\u0105&#8230; staro\u017cytno\u015bci. Genealogi\u0119 pierwszej nazwy &#8211; Elkusz naj\u0142atwiej, pono\u0107, obja\u015bni\u0107 na gruncie j\u0119zyka &#8230; fenickiego. &#8222;El&#8221; znaczy w nim pan, B\u00f3g, &#8222;Kusz&#8221; natomiast to &#8211; ku\u0107, kraja\u0107. Elkusz mog\u0142oby wi\u0119c znaczy\u0107 &#8211; pan, kt\u00f3ry [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2921,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-2908","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Historia Olkusza - Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Historia Olkusza - Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Historia Olkusza Od Staro\u017cytno\u015bci do \u015aredniowiecza Wiele wskazuje na to, \u017ce Olkusz mo\u017ce si\u0119 szczyci\u0107 wielokulturow\u0105 i wielonarodow\u0105 histori\u0105, pocz\u0105tki kt\u00f3rej si\u0119gaj\u0105&#8230; staro\u017cytno\u015bci. Genealogi\u0119 pierwszej nazwy &#8211; Elkusz naj\u0142atwiej, pono\u0107, obja\u015bni\u0107 na gruncie j\u0119zyka &#8230; fenickiego. &#8222;El&#8221; znaczy w nim pan, B\u00f3g, &#8222;Kusz&#8221; natomiast to &#8211; ku\u0107, kraja\u0107. Elkusz mog\u0142oby wi\u0119c znaczy\u0107 &#8211; pan, kt\u00f3ry [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/olkuszsrebrnemiasto\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-06-16T13:59:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec-1024x514.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"514\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/\",\"url\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/\",\"name\":\"Historia Olkusza - Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec.png\",\"datePublished\":\"2023-06-16T12:27:57+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-16T13:59:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec.png\",\"width\":1279,\"height\":642,\"caption\":\"Olkusz.XVII w.Piotr Nogie\u0107\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Historia Olkusza\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/\",\"name\":\"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu\",\"description\":\"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#organization\",\"name\":\"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu\",\"url\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/herb_strona.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/herb_strona.jpg\",\"width\":614,\"height\":658,\"caption\":\"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/olkuszsrebrnemiasto\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Historia Olkusza - Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Historia Olkusza - Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu","og_description":"Historia Olkusza Od Staro\u017cytno\u015bci do \u015aredniowiecza Wiele wskazuje na to, \u017ce Olkusz mo\u017ce si\u0119 szczyci\u0107 wielokulturow\u0105 i wielonarodow\u0105 histori\u0105, pocz\u0105tki kt\u00f3rej si\u0119gaj\u0105&#8230; staro\u017cytno\u015bci. Genealogi\u0119 pierwszej nazwy &#8211; Elkusz naj\u0142atwiej, pono\u0107, obja\u015bni\u0107 na gruncie j\u0119zyka &#8230; fenickiego. &#8222;El&#8221; znaczy w nim pan, B\u00f3g, &#8222;Kusz&#8221; natomiast to &#8211; ku\u0107, kraja\u0107. Elkusz mog\u0142oby wi\u0119c znaczy\u0107 &#8211; pan, kt\u00f3ry [&hellip;]","og_url":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/","og_site_name":"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/olkuszsrebrnemiasto","article_modified_time":"2023-06-16T13:59:41+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":514,"url":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec-1024x514.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/","url":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/","name":"Historia Olkusza - Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec.png","datePublished":"2023-06-16T12:27:57+00:00","dateModified":"2023-06-16T13:59:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#primaryimage","url":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec.png","contentUrl":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1.Olkusz.XVII-w.Piotr-Nogiec.png","width":1279,"height":642,"caption":"Olkusz.XVII w.Piotr Nogie\u0107"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/historia-olkusza\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Historia Olkusza"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#website","url":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/","name":"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu","description":"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu","publisher":{"@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#organization","name":"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu","url":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/herb_strona.jpg","contentUrl":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/herb_strona.jpg","width":614,"height":658,"caption":"Urz\u0105d Miasta i Gminy w Olkuszu"},"image":{"@id":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/olkuszsrebrnemiasto"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2908"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2956,"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2908\/revisions\/2956"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/umig.olkusz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}